ຊອກຫາມາຝາກ

2+1=4

ເອົາ‚ກິເອີຍ ສອງບວກໜຶ່ງເປັນທໍ່ໃດ?Ž ອ້າຍຄູຖາມ.

ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ດອກ ອ້າຍຄູŽ ກິຕອບ.

ເອົາຈັງຊີ້ສະ, ສົມມຸດວ່າ ອ້າຍຄູເອົາໝາສອງໂຕໃຫ້ນ້ອງ,

ຈາກນັ້ນໃຫ້ອີກໂຕໜຶ່ງ ຖາມວ່າບັດນີ້ນ້ອງມີໝາຈັກໂຕ?Ž

ສີ່ໂຕŽ ກິຕອບແບບອາຍໆ.

ກິ! ເປັນຫຍັງຈຶ່ງວ່າຊັ້ນ?Ž

ເພາະວ່າ ນ້ອງມີໝາໂຕໜຶ່ງຢູ່ໃນເຮືອນແລ້ວŽ

Well, Ky how much is two plus one ?žž asked the teacher.

Donžt know sirŽ answered Ky.

Well‚fancy I give you two dogs and then one dog more. How many dogs have you now ?žž

 Four dogsžž answered Ky timidly

Why , Ky ?žž

Because I have one dog already at home.Ž 

48

ພໍ່ແມ່ ຫຼາຍທ່ານອາດພົບກັບສິ່ງທ້າທາຍ ຫຼື ບັນຫາ ຫຼາຍໆຢ່າງ ສຳລັບການລ້ຽງດູລູກໃນໄວອາຍຸ 1-10 ປີ ເປັນຕົ້ນ: ລູກ

ດື້ຫຼາຍ, ບໍ່ຟັງຄວາມພໍ່ແມ່, ບໍ່ມັກກິນເຂົ້າ, ບໍ່ມັກກິນຜັກ, ສົນໃຈແຕ່ເບິ່ງກາຕູນ (Cartoon) ແລະອື່ນໆ ຊຶ່ງບັນຫາເຫຼົ່ານີ້ ຄອບຄົວຂອງຂ້າ

ພະເຈົ້າກໍປະສົບພົບພໍ້ເຊັ່ນດຽວກັນ ແຕ່ກໍໄດ້ຊອກຫາທາງອອກ ແລະ ວິທີແກ້ໄຂຢ່າງເໝາະສົມ ຈຶ່ງຂໍນຳມາແລກປ່ຽນກັບທ່ານຜູ້ອ່ານ.

       ເດັກໃນໄວນີ້ເປັນໄວເລີ່ມຕົ້ນຊີວິດ ທີ່ສຳຄັນຫຼາຍ ໃນເລື່ອງພັດທະນາການ ແລະ ການບົ່ມສອນ ຫຼື ປູກຈິດສຳນຶກໃນເລື່ອງຕ່າງໆ.

ການລ້ຽງດູລູກໃນໄວນີ້ ກໍ່ຈະຍາກ ແລະ ແຕກຕ່າງກັນຕາມໄວອາຍຸ. ເມື່ອລູກເກີດ ຈົນຮອດອາຍຸ 3 ປີ ເປັນໄລຍະເວລາກ່ອນເຂົ້າອະນຸ

ບານ. ເດັກຈະໃຊ້ເວລາຢູ່ນຳພໍ່ແມ່ ຫຼື ຜູ້ຮັບຜິດຊອບລ້ຽງເດັກເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ເດັກຍັງບໍ່ທັນໄດ້ສຳຜັດກັບການໃຊ້ຊີວິດຮ່ວມກັບຜູ້

ອື່ນທີ່ຢູ່ໃນໄວດຽວກັນ. ໃນໄວນີ້ ເປັນໄວກຽມຄວາມພ້ອມສູ່ຊີວິດພາຍນອກທັງເລື່ອງຈິດໃຈ ແລະ ຮ່າງກາຍ. ສຳລັບພວກ ຂ້າພະເຈົ້າ

ສິ່ງທ້າທາຍ ຫຼື ບັນຫາໃນການລ້ຽງລູກໃນໄວນີ້ ກໍ່ມີຫຼາຍຢ່າງ ແຕ່ຈະຂໍຍົກເອົາ 2 ບັນຫາຫຼັກ ຄື: ເລື່ອງລູກກິນອາຫານຍາກ ແລະ

ຕິດກາຕູນຈາກໂທລະພາບ, ສະມາດໂຟນ ຫຼື ໄອແພັດ.

       ສຳລັບເລື່ອງກິນອາຫານຍາກ: ພວກຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຫຼາຍກັບເລື່ອງໂພຊະນາການ. ລູກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ແຕ່

ມື້ເກີດ ຈົນຮອດ 6 ເດືອນ ແມ່ນໃຫ້ກິນນົມແມ່ພຽງຢ່າງດຽວ ຕາມຄຳແນະນຳຂອງແພດໝໍສະເພາະດ້ານ (ພ້ອມທັງສືບຕໍ່ໃຫ້ລູກກິນ

ນົມແມ່ຈົນຮອດປີປາຍ ຄຽງຄູ່ກັບກິນເຂົ້າ ແລະຜົນໄດ້ຮັບ ກໍຄື: ລູກມີພູມຕ້ານທານດີ ບໍ່ຄ່ອຍເຈັບເປັນ ຫຼື ເວລາໄຂ້ ກໍ່ເຊົາໄວ ບໍ່ຊໍາ

ເຮື້ອ). ຮອດອາຍຸ 6 ເດືອນ, ແມ່ນເລີ່ມໃຫ້ລູກກິນເຂົ້າບົດໃສ່ຊີ້ນ, ໄຂ່, ປາ, ຜັກຕ່າງໆ ຜັດປ່ຽນກັນໄປໃນແຕ່ລະມື້ ເພື່ອໃຫ້ລູກໄດ້

ຮັບສານອາຫານຢ່າງຄົບຖ້ວນເທົ່າທີ່ເຮັດໄດ້ ແລະ ສິ່ງສຳຄັນ ແມ່ນຝຶກໃຫ້ລູກຊິນເຄີຍ ກັບລົດຊາດອາຫານຕ່າງໆ. ສ່່່ວນປະລິມານ

ແມ່ນຄ່ອຍໆ ເພີ່ມຂຶ້ນເທື່ອລະໜ້ອຍຕາມຄວາມຕ້ອງການ ຫຼື ຄວາມສາມາດຮັບໄດ້ຂອງລູກ. ເດືອນທຳອິດທີ່ລູກເລີ່ມກິນເຂົ້າ, ບອກເລີຍວ່າ

ປຽບເໝືອນກັບຝັນຮ້າຍຂອງພໍ່ແມ່ ເພາະລູກ ປະຕິເສດບໍ່ຍອມກິນ ແລະ ຮ້ອງໄຫ້ສຸດໆ ເພາະລຶ້ງກິນແຕ່ນົມແມ່ ຈົນພີ່ນ້ອງ ແລະ ຄົນອ້ອມ

ຂ້າງບອກໃຫ້ເຊົາປ້ອນ. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມອົດທົນຂອງພໍ່ແມ່ ຈຶ່ງໄດ້ພະຍາຍາມປ້ອນເຂົ້າໃຫ້ໝົດ ເຖິງລູກຈະປະຕິເສດ ແລະ ໄຫ້ກໍ່ຕາມ

ເພື່ອສຸຂະພາບທີ່ດີຂອງລູກ. ເຊິ່ງມັນກໍ່ໄດ້ຜົນ ຮອດເດືອນທີສອງ ເດັກຍອມກິນໂດຍດີ ແລະ ກິນງ່າຍຂຶ້ນ (ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກເດືອນທຳອິດ

ຢ່າງສິ້ນເຊີງ). ພໍ່ແມ່ດີໃຈຫຼາຍ, ແຕ່ຝັນຮ້າຍກໍກັບຄືນມາອີກ. ເມື່ອລູກຮອດໄວອາຍຸທີ່ສາມາດກິນເຂົ້າເມັດໄດ້ແລ້ວ, ລູກກໍ່ຈະກິນຄືກັບ

ຜູ້ໃຫຍ່ ໝາຍຄວາມວ່າ ກິນເຂົ້າກັບອາຫານຕ່າງຫາກບໍ່ໄດ້ບົດໃສ່ນຳກັນຄືເມື່ອກ່ອນ. ລູກປະຕິເສດບໍ່ຍອມກິນ ພໍ່ແມ່ອຸກໃຈຫຼາຍ ຈຶ່ງ

ຊອກຫາຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການລ້ຽງລູກທີ່ກິນຍາກນຳເວັບໄຊຕ່າງໆ ກໍ່ພົບວິທີແກ້ໄຂ ແລ້ວນຳມາໃຊ້ກັບລູກຂອງຕົນ. ຜ່ານມາພໍ່ແມ່ຄາດ

ຫວັງຫຼາຍຈົນເກີນໄປ ໂດຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໃຈເຖິງສາເຫດທີ່ລູກປະຕິເສດບໍ່ກິນ. ພໍ່ແມ່ພະຍາຍາມເຮັດອາຫານຫຼາກຫຼາຍໃຫ້ລູກ ຄືກັບຜູ້ໃຫຍ່

ເພື່ອສັງເກດວ່າ ລູກມັກອາຫານແບບໃດແບບແຫ້ງ ຫຼື ປຽກ ແລະ ກ່ອນຮອດໂມງກິນເຂົ້າ (ປະມານ 2 ຫາ 3 ຊົ່ວໂມງ) ພໍ່ແມ່ຕ້ອງຮັບ

ປະກັນວ່າ ລູກບໍ່ໄດ້ກິນເຂົ້າໜົມ ຫຼື ເຄື່ອງດື່ມຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນປະເພດທີ່ມີລົດຫວານ ຫຼື ນົມ ເພາະວ່າຈະເຮັດໃຫ້ລູກບໍ່ຢາກ

ເຂົ້າ, ສະຫຼຸບງ່າຍໆແມ່ນ ໃຫ້ກິນເປັນລະບົບ ຖ້າປ່ອຍໃຫ້ລູກກິນຕາມໃຈປາກ ລູກກໍ່ຈະຮູ້ສຶກອີ່ມກ່ອນຮອດໂມງກິນເຂົ້າ. ຫຼັງກິນເຂົ້າ

ແມ່ນຈະໃຫ້ກິນໝາກໄມ້ທຸກຄັ້ງ ແລະ ປ່ຽນປະເພດໝາກໄມ້ຕະຫຼອດ ເພື່ອຈະຮູ້ວ່າລູກບໍ່ມັກ ຫຼື ມັກກິນໝາກໄມ້ຊະນິດໃດເປັນພິ

ເສດ. ເດັກນ້ອຍກໍ່ຄືຜູ້ໃຫຍ່ ຖ້າບໍ່ຫິວກໍບໍ່ຢາກກິນ, ບໍ່ມັກກໍບໍ່ກິນ. ການທີ່ບາງຄັ້ງລູກປະຕິເສດອາຫານ ຫຼື ໝາກໄມ້ທີ່ເອົາໃຫ້ກິນ ມີ

3 ສາເຫດ ຄື: 1. ລູກຍັງອີ່ມ, 2. ລູກບໍ່ມັກອາຫານ ຫຼື ໝາກໄມ້ຊະນິດນັ້ນໆ, 3. ລູກຫຼິ້ນນຳກິນນຳ (ສ່ວນຫຼາຍເດັກຈະສົນ ໃຈຫຼິ້ນ

ຫຼາຍກວ່າ. ສຳລັບເດັກ, ການກິນຄືການລົບກວນການຫຼິ້ນຂອງເພິ່ນ). ດັ່ງນັ້ນ, ພໍ່ແມ່ ຕ້ອງເລືອກວ່າຈະໃຫ້ລູກຫຼິ້ນກ່ອນ ຫຼື ກິນກ່ອນ

ແລະ ພໍ່ແມ່ຕ້ອງພະຍາຍາມໃຫ້ລູກໄດ້ລອງກິນຫຼາຍຊະນິດ. ສຳຄັນທີ່ສຸດ ແມ່ນພໍ່ແມ່ ແລະ ທຸກຄົນໃນເຮືອນ ຈະຕ້ອງພາລູກກິນເຂົ້າແຕ່ລະ

ຄາບ ໝາຍຄວາມວ່າກິນໃຫ້ລູກເຫັນ ຊັກຊວນ ເພື່ອໃຫ້ລູກເກີດຄວາມສົນໃຈຢາກລອງຢາກຊີມ. ຖ້າລູກໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືຍອມກິນເຂົ້າ ຫຼື

ໝາກໄມ້, ພໍ່ແມ່ຄວນຍ້ອງລູກ ເຊັ່ນ: ລູກເກັ່ງຫຼາຍ,  ພ້ອມກັບຕົບມືຊົມເຊີຍລາວ. ເດັກສ່ວນຫຼາຍຈະມັກໃຫ້ຍ້ອງ. ຖ້າເປັນໄປໄດ້, ພໍ່ແມ່

ຄວນກິນເຂົ້າພ້ອມກັນກັບລູກ ແລະ ບໍ່ຄວນໃຫ້ເບິ່ງໂທລະພາບ ຫຼື ຫຼິ້ນເຄື່ອງຫຼິ້ນ ໄປນຳ ເພາະລູກຈະບໍ່ສົນໃຈໃນການກິນ ແລະ ລົດ

ຊາດອາຫານ. ຖ້າເຮັດໄດ້ກ່ອນລູກຮອດເກນອາຍຸເຂົ້າອະນຸບານຈະເປັນການດີ ເພື່ອໃຫ້ລູກບໍ່ມີບັນຫາຫຼາຍເລື່ອງກິນອາຫານຢູ່ໂຮງຮຽນ.   

       ເລື່ອງລູກຕິດກາຕູນ: ເມື່ອກ່ອນ, ລູກຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນຕິດກາຕູນ ຈົນບໍ່ສົນໃຈສິ່ງໃດໆ ທັງທີ່ມີຫຼາຍກິດຈະກຳໜ້າສົນ

ໃຈນອກຈາກຈະເບິ່ງກາຕູນຢ່າງດຽວ ແລະ ເຮັດໃຫ້ລູກນອນເດິກ. ການເບິ່ງກາຕູນກໍມີຂໍ້ດີ ຊ່ວຍເສີມສ້າງຈິນຕະນາການຂອງເດັກ ແຕ່ຖ້າເບິ່ງ

ດົນຈົນເກີນໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ການສື່ສານ ຫຼື ການສົນທະນາກັບພໍ່ແມ່ຫຼຸດໜ້ອຍຖອຍລົງ  ອາດຈະເຮັດໃຫ້ເດັກມີບັນຫາໃນການສື່ສານປາກ

ເວົ້າ (ເວົ້າຊ້າ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍສົນໃຈ ໃນສິ່ງທີ່ພໍ່ແມ່ ແລະ ຄົນອ້ອມຂ້າງເວົ້ານຳ).

       ວິທີແກ້ໄຂຂອງພໍ່ແມ່ ແມ່ນກຳນົດເວລາໃນການເບິ່ງວ່າ ຄວນໃຫ້ເບິ່ງຕອນໃດ ແລະ ຈຳກັດໄລຍະເວລາ (30-45 ນາທີ ຫຼື

ສູງສຸດ ບໍ່ຄວນເກີນ 1 ຊມ). ໃນກໍລະນີທີ່ລູກບໍ່ໃຫ້ການຮ່ວມມື, ພໍ່ແມ່ຈະພະຍາຍາມຊັກຊວນລູກໃຫ້ເຮັດກິດຈະກຳອື່ນດ້ວຍທ່າທາງ

ແລະ ນ້ຳສຽງຕື່ນເຕັ້ນ ເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈລູກ. ກິດຈະກຳກາງແຈ້ງກໍ່ສາມາດຊ່ວຍໄດ້ ເຊັ່ນ: ຊວນເຕະບານ, ຂີ່ລົດຖີບຕາມເດີ່ນໜ້າ

ເຮືອນ, ຊັກເຄື່ອງນຸ່ງ ແລະອື່ນໆ.  

       ຖ້າຢາກໃຫ້ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນການແກ້ໄຂບັນຫານີ້, ພໍ່ແມ່ຜູ້ປົກຄອງຕ້ອງເປັນຫຼັກ ໝາຍເຖິງທັງສອງຄົນ ພໍ່ ແລະ ແມ່

ຕ້ອງຊ່ວຍກັນ ຖ້າປ່ອຍຝ່າຍໃດຝ່າຍໜຶ່ງເປັນຜູ້ປະຕິບັດອາດເຮັດບໍ່ໄດ້ດີ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຕ້ອງຈິງຈັງ ແລະ ມີຄວາມອົດທົນ ເພື່ອໃຫ້

ລູກມີສຸຂະພາບທີ່ແຂງແຮງສົມບູນ ແລະ ພັດທະນາການເໝາະສົມໄປຕາມໄວອາຍຸ. 49

                                                                                                                                                                                                                                                  ໂດຍ: ວຸດທິສັກ ນາມວົງສາ

                                                                                                                                                                                                                                                         ແລະ ສຸລິນຍາ ໄຊທາ

42

ຊາດລາວເປັນຊາດໜຶ່ງທີ່ມີວັດທະນະທໍາ, ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມມາແຕ່ດົນນານ; ຄໍາວ່າ ຮີດ ແລະ ຄອງŽ ທ່ານເຄີຍໄດ້ຍິນ ແລະ ເອີ້ນກັນວ່າ ຮີດຄອງŽ ສະນັ້ນ ວາລະສານ ສາວລາວŽ ສະບັບນີ້ ຈະພາທ່ານຜູ້ອ່ານມາຮູ້ຈັກຄວາມໝາຍ ແລະ ການປະຕິບັດ ຮີດຄອງŽ ທີ່ໄດ້ສືບທອດກັນມາ.

       ຮີດຄອງŽ ແມ່ນມີຄວາມໝາຍວ່າ: ແນວທາງການປະພຶດທີ່ໄດ້ສືບທອດກັນມານັບເປັນເວລາດົນນານŽ, ສໍາລັບຄໍາວ່າ: ຮີດສິບສອງຄອງສິບສີ່Ž ແມ່ນແນວທາງການປະພຶດທີ່ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາລາດ ໄດ້ກໍານົດຂຶ້ນພາຍຫຼັງທ້ອນໂຮມບັນດາຫົວເມືອງລາວເຂົ້າເປັນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນທີ່ເຊື່ອຖືຜີສາງນາງໄມ້ແບບງົມງວາຍໃຫ້ຫັນມານັບຖືສາສະໜາພຸດ ໂດຍປະຕິບັດຕາມ ແນວທາງ ຮີດສິບສອງຄອງສິບສີ່Ž ແທນ. ຄໍາວ່າ ຮີດŽ ໝາຍເຖິງສິ່ງທີ່ປະພຶດມາແຕ່ດົນນານ; ຮີດສິບສອງ ແມ່ນບຸນປະເພນີຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະເດືອນຂອງ ແຕ່ລະປີ ຊຶ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນຕໍ່ສິ່ງສັກສິດທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຕົນເອງມີຊີວິດການເປັນຢູ່ທີ່ດີ. ຄໍາວ່າ ຄອງŽ ໝາຍເຖິງແບບ, ແບບຢ່າງ, ປະເພນີ,ຮີດຄອງທາງພຸດທະສາສະໜາ ທີ່ປະຊາຊົນເຄີຍນັບຖື ແລະ ປະຕິບັດສືບທອດກັນມາ; ຮີດສິບສອງປະກອບມີ:

  1. ເດືອນຈຽງ (ເດືອນໜຶ່ງ): ບຸນນິມົນພະສົງເຂົ້າກໍາ
  2. ເດືອນຍີ່ (ເດືອນສອງ): ບຸນລານເຂົ້າ ຫຼື ບຸນຄຸນເຂົ້າ; ບາງທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນວ່າບຸນກອງເຂົ້າŽ
  1. ເດືອນສາມ: ບຸນເຂົ້າຈີ່
  2. ເດືອນສີ່: ບຸນພະເວດ
  3. ເດືອນຫ້າ: ບຸນສົງພະ ຫຼື ບຸນປີໃໝ່ລາວ
  4. ເດືອນຫົກ: ບຸນບັ້ງໄຟ
  5. ເດືອນເຈັດ: ບຸນບ້ານ ຫຼື ບຸນລ້ຽງຜີມະເຫສັກຫຼັກເມືອງ
  6. ເດືອນແປດ: ບຸນເຂົ້າພັນສາ

   9.ເດືອນເກົ້າ: ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ

  1. ເດືອນສິບ: ບຸນຫໍ່ເຂົ້າສະຫຼາກ
  2. ເດືອນສິບເອັດ: ບຸນອອກພັນສາ

 12.ເດືອນສິບສອງ: ບຸນກະຖິນ

    ຄອງສິບສີ່ໝາຍເຖິງຂໍ້ກຳນົດ 14 ຂໍ້ ທີ່ປະຊາຊົນລາວເຮົາຖືເປັນທຳນຽມປະຕິບັດມາຕັ້ງແຕ່ດົນນານ ແລະ ໃນປັດຈຸບັນກໍຍັງເຊື່ອຖືຢູ່ ແຕ່ອາດຈະບໍ່ເຂັ້ມງວດ ຫຼື ບາງຂໍ້ໃນບາງທ້ອງຖິ່ນກໍປ່ອຍວາງ ໄປແລ້ວ ຊຶ່ງປະກອບມີດັ່ງນີ້:

  1. ຢ່າຢຽບເງົາຂອງພະສົງ ຫຼື ຜູ້ມີສິນບໍລິສຸດ
  2. ຢ່າເອົາອາຫານເຫຼືອ ຫຼື ເງື່ອນໄປໃຫ້ພະສົງສັນ

    3.ຢ່າເສບກາມະຄຸນໃນມື້ວັນສິນ, ວັນເຂົ້າພັນສາ, ວັນມາຄະບູຊາ, ວັນວິສາຂະບູຊາ ແລະ ວັນກຸດສົງການຢ່າງເດັດຂາດ.

    4.ເມື່ອພະສົງກາຍມາໃຫ້ນັ່ງລົງ, ຍໍມືນົບໄຫວ້ ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍຍ່າງກາຍ ຫຼື ຈຶ່ງຄ່ອຍລົມນຳເພິ່ນ.

  1. ມື້ພະສົງເຂົ້າກຳ ໃຫ້ມີດອກໄມ້ທູບທຽນ ແລະ ເຄື່ອງບໍລິຂານໄປທານຮ່ວມເພິ່ນ.
  2. ກ່ອນຈະເຂົ້ານອນໃຫ້ອາບນ້ຳ ຫຼື ລ້າງຕີນເສຍກ່ອນ
  3. ເມື່ອເຖິງວັນສິນດັບ-ສິນເພັງ ໃຫ້ເຮັດບຸນໃສ່ບາດ ຫຼື ນິມົນພະສົງມາສູດມຸງຄຸນເຮືອນ.

    8.ເມື່ອເຖິງວັນສິນເພັງໃຫ້ແຕ່ງຂັນດອກໄມ້ທູບທຽນ ໄປສົມມາຜົວຂອງຕົນ (ສຳລັບຂໍ້ນີ້ ປະຈຸບັນຖືວ່າເກືອບບໍ່ມີແລ້ວ ຊຶ່ງຜົວເມຍໃຫ້ກຽດເຄົາລົບຕໍ່ກັນ ແລະ ກັນ).

    9.ເມື່ອພະສົງສາມະເນນມາບິນທະບາດຢ່າໃຫ້ເພິ່ນຄອຍຖ້າ, ເວລາປ່ອນບາດຢ່າໃຫ້ມືຊູນບາດ ຫຼື ຊູນຖືກພະສົງສາມະເນນ,ຍາມປ່ອນບາດຢ່າໃສ່ໝວກ, ຢ່າເອົາຜ້າປົກຫົວ, ຢ່າໃສ່ເກີບ, ຢ່າອູ້ມເດັກນ້ອຍ, ຢ່າຖືມີດຖືພ້າ ຫຼື ຢ່າຖືອາວຸດໃດໆ.

  10.ເມື່ອຮອດວັນສິນ 8 ຄ່ຳ, 14 ຫຼື 15 ຄ່ຳ ໃຫ້ພາກັນສົມມາກ້ອນເສົ້າ, ແມ່ຂັ້ນໄດ ແລະ ປະຕູເຮືອນ.(ປັດຈຸບັນ ຢູ່ຊົນນະບົດບາງບ່ອນຍັງປະຕິບັດຢູ່).

  1. ກ່ອນຈະຂຶ້ນເຮືອນໃຫ້ລ້າງຕີນສາກ່ອນ.
  2. ໃຫ້ພາກັນເຮັດຮົ້ວອ້ອມວັດ ແລະ ບ້ານເຮືອນຂອງຕົນໃຫ້ດີ.
  3. ເມື່ອເຖິງລະດູການເກັບກ່ຽວຜົນລະປູກ ຢ່າຟ້າວກິນກ່ອນ ໃຫ້ເອົາໄປເຮັດບຸນໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ມີສິນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍກິນ.                                                                                                              (ຕົວຢ່າງ: ຍາມເຂົ້າໃໝ່ ກໍເອົາໄປບູຊາ ຫຼື ໃສ່ບາດກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍກິນ).
  1. ຢ່າພາກັນລັກໂລບຕາຊິງ, ຢ່າພາກັນຈ່າຍເງິນແດງ ແປງເງິນຄວ່າງ (ບໍ່ໃຫ້ໂລບມາກໂລພາເອົາສິນບົນຄົນອື່ນ,ຂອງລວມມາເປັນຂອງຕົນເອງ, ບໍ່ສໍ້ລາດບັງຫຼວງ) ຢ່າກ່າວຄຳຫຍາບ ຊ້າກ້າແຂງຕໍ່ກັນ ແລະ ກັນ.

                                                                                                                                                                                                                                                          ຂໍ້ມູນຈາກ www.phanlao.com

                                                                                                                                                                                                                                                             ສັງຮວມໂດຍ: ດອກບົວບົກ

Tradition of the Buddhism, 12 traditional rites and 14 familial norms

       Lao PDR is the nation enriches with wonderful traditions and culture since long time ago. The words traditions and normsŽ which many people have ever heard, felt familiar and called as customsŽ. Therefore this issue of Saolao Magazine will bring to your knowledge the meaning and practice of certain traditions and norms (customs).

       The customs means the behavior which have been inheriting since long time ago. The 12 tradition rites and 14 familial normsŽ are the set rules of the behavior initiated by the king Chao Fa Ngum Mahalath after he had completely united the Lane Xang kingdom. These behaviors set up with aim to divert the people from outdated beliefs and follow the respect Buddhism by introducing the 12 tradition rites and 14 familial norms. The word traditional ritesŽ means the behavior that Buddhist followers practiced for long time. The 12 traditional ritesŽ highlighted by the main festival of the Buddhist religion in each month of the year which reflecting respect and worship to honor the ancestors so that they will have the better lives. The word normsŽ means the example, model which Buddhist people used to respect and conduct. 12 tradition rites include:

  1. Deuan Jieng (First month of Lao lunar calendar): Boun Nimonphasong khaokum (RitualConfinement for monks)
  1. Deuan Yee (Second month of Lao lunar calendar): Boun Larnkhao or Boun Khounkhao, BounKongkhao (Rice Thank-giving festival)
  1. Third month of Lao lunar calendar: Boun Khaojee (Rice-baking festival)
  2. Forth month of Lao lunar calendar: Boun Phaved
  3. Fifth month of Lao lunar calendar: Pi Mai Lao (Lao new year)
  4. Sixed month of Lao lunar calendar: Boun Bangfai (Rocket festival)

    7.Seventh month of Lao lunar calendar: Boun Barn or Boun Liengphee Maheysak Lukmeuang(City pillar festival)

  1. Eighth month of Lao lunar calendar: Boun Khaophansa (Buddhist Lent)
  2. Ninth month of Lao lunar calendar: Boun Horkhaopadapdin (Rice decoration festival)
  3. Tenth month of Lao lunar calendar: Boun Horkhaosalark (Donation-label festival)
  4. Eleventh month of Lao lunar calendar: Boun Orkphansa (End of the Buddhist Lent)
  5. Twelfth month of Lao lunar calendar: Boun Kathin

  14 norms are provisions that Lao people considered as the regulation to carry out since long time ago and still carry on conducting but are not so strict like before such as:

  1. Do not trample the shadow of the monk.
  2. Do not offer the wasted food to the monk
  3. Do not have affairs on the Holy day, Begin of Buddhist Lent, Festival celebrating the Teaching of the Buddha, festival celebrating the Birth the Attainment and Death of the Buddha
  1. Do not sit down when the monks walk pass you and do the worship.
  2. During the ritual confinement for the monks, one you should offer them flowers, incense,candles and other offerings.
  1. The need to take a bath or wash feet before going to bed.
  2. On the Holy day, you should offer alms or invite the monks to chant in the your house.
  3. On the Holy day, wives should give flowers, incense, candles worship to their husbands.
  4. Once the monks walk to take alms, do not let the monk wait you, when you offer alms, do not touch the Bart (Monksž bowls) or the monks and do not wear a hat, do not cover your head, do not wear shoes, do not carry the children, do not hold knife or any weapons.
  5. In the Holy day, you should worship the Konesao (cooking area), stairs and doors of the house (Somerural areas still carry out until now).
  1. Wash your feet before entering the house.
  2. Build the fence for the temple and your house.
  3. In the harvest season, do not eat before you give to the respected people as the charity. (Ex: Once you have your new harvested rice, offer them to the monks first.)
  4. Do not cheat on scales, do not spend much money and do not say bad words to others.

By: DorkBuaBok

9

ມີຫຼາຍຄັ້ງທີ່ເຮົາເຂົ້າໃຈຜິດວ່າ ເມື່ອມີຄົນນິນທາ ຫຼື ໃສ່ຮ້າຍເຮົາ ຖ້າເຮົາບໍ່ເປັນດັ່ງທີ່ເຂົາວ່ ກໍບໍ່ຄວນໄປສົນໃຈ. ແຕ່ທ່ານເຄີຍ ຄິດ ຫຼື ບໍວ່າເຖິງແມ່ນເຮົາບໍ່ເປັນດັ່ງທີ່ເຂົາວ່າແຕ່ສິ່ງທີ່ເຂົາເວົ້າອາດນໍາຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດແກ່ຄົນທີ່ໄດ້ຍິນກໍໄດ້ ເພາະວ່າໃນສັງຄົມກໍມີຄົນ ຫູເບົາເຊື່ອງ່າຍຢູ່ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ໂດຍສະເພາະ ຖ້າຫາກບຸກຄົນຜູ້ໜ້າເຊື່ອຖືນໍາເລື່ອງຂອງຄົນໃດໜຶ່ງມາເວົ້າໃນລັກສະນະນິນທາວ່າ ຮ້າຍ ເມື່ອນັ້ນຜູ້ຟັງກໍຈະເຊື່ອເປັນສ່ວນໃຫຍ່. ເມື່ອຄວາມເຊື່ອເກີດຂຶ້ນກັບຄົນຫູເບົາແລ້ວ ກໍຈະເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ກະຈາຍຂ່າວຕໍ່ຈາກສິ່ງທີ່ໄດ້ ຟັງນັ້ນຕື່ມອີກແລ້ວຈະນໍາຄວາມເສຍຫາຍແກ່ຜູ້ທີ່ຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງຄໍານິນທານັ້ນ. ເມື່ອເປັນແນວນີ້ ຄົນທີ່ຈະຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງຄໍາ ນິນທາວ່າຮ້າຍໃນກໍລະນີທີ່ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈິງ ກໍບໍ່ຄວນຈະນິ້ງດູດາຍ ຄວນຈະແກ້ໄຂດ້ວຍການຊີ້ແຈງ ຫຼື ສະແດງອອກໃຫ້ສັງຄົມທີ່ກໍາລັງ ເຂົ້າໃຈ ເຮົາຜິດນັ້ນໄດ້ຮັບຮູ້ຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍວິທີທີ່ຖືກຕ້ອງເໝາະສົມ ດີກວ່າຈະຕົກ ເປັນເປົ້ານິ້ງໃຫ້ເຂົາໄດ້ໃຈ.

          ໃນວົງການຍຸຕິທໍາ ຫຼື ເວທີກົດ ໝາຍ ມີຫຼາຍຄັ້ງຜູ້ທີ່ຖືກໃສ່ຮ້າຍໄດ້ກາຍ ເປັນແກະຮັບບາບ ໂຊກບໍ່ດີກໍຖືກຈອງຈໍາ ຢູ່ໃນຄຸກ   ຮ້າຍໄປກວ່ານັ້ນຄືຖືກປະຫານຊີ ວິດ. ນີ້ລະ ຄືຜົນຂອງການນິນທາ ແລະ ໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ, ລອງຄິດເບິ່ງວ່າມັນຮຸນແຮງ

ພຽງໃດ?

          ຖ້າຈະທຽບໃຫ້ເຂົ້າໃນຫຼັກທໍາ ກໍນອນຢູ່ໃນວະຈີກໍາຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເປັນ ອະກຸສົນກໍາທາງວາຈາ; ຖ້າທຽບໃສ່ຫຼັກ ສິນຫ້າ ກໍນອນຢູ່ໃນຂໍ້ 4 ຄື ຂໍ້ມຸສາ ແປວ່າ ຕົວະຕົ້ມຫຼອກລວງເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນເສື່ອມເສຍ ຊຶ່ງຈະເປັນວິບາກກໍາຕິດຕາມໄປ ບຸກ ຄົນໃດກະທໍາກໍາ ແບບນີ້ເປັນປະຈໍາ ຜົນກໍາທີ່ຈະຕາມມາຈະກາຍເປັນຄົນວາຈາບໍ່ສັກສິດ, ເວົ້າຫຍັງລົງໄປກໍຈະບໍ່ມີໃຜເຊື່ອຟັງ, ຖ້າກໍາໜັກໄປກວ່ານັ້ນ ກໍ ຈະເກີດມາເປັນ ຄົນໄບ້ (ປາກກືກ).

          ເຫດໃດຈຶ່ງວ່າມັນເປັນຢາພິດ? ເພາະວ່າມັນສາມາດທໍາລາຍຄົນທີ່ຕົກ ເປັນເຫຍື່ອຄໍາເວົ້ານັ້ນໄດ້  ບາງຄັ້ງກໍສາມາດ ເຮັດໃຫ້ເຂົາ ຕາຍ ທັງເປັນ ມັນບໍ່ຕ່າງຫຍັງ ກັບການວາງຢາພິດ ເພື່ອທໍາລາຍຄົນອື່ນ.

          ໃນພະພຸດທະສາສະໜາພະພຸດທະອົງສອນໄວ້ຢູ່ໃນບົດໂອວາທະປາຕິໂມກ ວ່າ: ອະນູປາວາໂທ ອະນູປາຄາ ໂຕŽ ມີຄວາມ ໝາຍວ່າ: ການບໍ່ກ່າວຮ້າຍ, ການບໍ່ທໍາຮ້າຍ ນີ້ເປັນຄໍາສອນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ປະໂຫຍກນີ້ ເປັນໜຶ່ງໃນໂອວາດປາໂມກຂອງ ພະພຸດທະເຈົ້າ. ເປັນສິ່ງທີ່ບັນດິດຊົນທັງຫຼາຍ ຄວນຈະຫຼີກເວັ້ນ ເພື່ອຮັກສາໄວ້ຊຶ່ງສັດຈະວາຈາ ແລະ ຄວາມຈິງໃຈຂອງຕົນ ຖືໄດ້ວ່າເປັນ ການສ້າງສັດຈະປາຣະມີໄປໃນໂຕອີກດ້ວຍ.

          ເມື່ອອ່ານມາຮອດນີ້ແລ້ວ ທ່ານ ລອງຄິດເບິ່ງວ່າ: ຜ່ານມາທ່ານເຄີຍເວົ້າໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ ແລະ ທໍາລາຍຄົນອື່ນ ຫຼື ບໍ່? ຖ້າເຄີຍ ກໍຄວນຈະປ່ຽນແປງ ແລະ ສ້າງສັດຈະປາຣະມີໃຫ້ແກ່ກ້າ ເພື່ອວ່າຈະເຮັດໃຫ້ຄໍາເວົ້າຂອງທ່ານສັກສິດ ຄົນຈະເຊື່ອຟັງ ແລະ ລອງຄິດ ເບິ່ງວ່າ: ຖ້າທ່ານຕົກ ເປັນເຫຍື່ອຂອງຄໍານິນທາໃສ່ຄວາມທ່ານ ຈະມັກບໍ? ນັ້ນລະຄືຄໍາຕອບທີ່ດີຈາກຕົວທ່ານເອງ.

ໂດຍ: ພຣະອາຈານ ໄຊຍະເດດ ວົງໂສພາ

  1. Breastfeed = ລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມແມ່

Ex: Mothers should breastfeed  infants multiple time each day six months after giving birth to their children.

ຜູ້ເປັນແມ່ຄວນລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມແມ່ພຽງຢ່າງດຽວແຕ່ມື້ເກີດຈົນຮອດ 6 ເດືອນ

  1. Disease = ພະຍາດ

Ex: Diseases are greater risks when we ignore basic hygiene ເມື່ອພວກເຮົາບໍ່ຮັກສາຄວາມສະອາດ ຈະເຮັດໃຫ້ມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການຕິດເຊື້ອ ພະຍາດຕ່າງໆໄດ້.

  1. Human trafficking = ການຄ້າມະນຸດ

Ex: Human trafficking is a serious crime and a grave violation of human rights.

ການຄ້າມະນຸດ ແມ່ນ​ອາດ​ຊະ​ຍາ​ກຳ​ຮ້າຍ​ແຮງ ແລະ ເປັນ​ການ​ລະ​ເມີດ​ສຶດ​ທິ​ມະ​ນຸດ