ກົດໝາຍ

171819

ສານŽ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາອົງການຕຸລາການ, ເປັນເຄື່ອງມືອັນເດັດດ່ຽວ, ເຂັ້ມແຂງ,ຊື່ກົງ ແລະ ບໍ່ເຂົ້າຂ້າງອອກຂາ (ເປັນຄົນກາງ). ສານŽ ແມ່ນເຄື່ອງມືທີ່ສຳຄັນຂອງຊົນຊັ້ນກຳ ອຳນາດໃນທຸກໆລະບອບ ການເມືອງ, ການປົກຄອງ. ຕະຫຼອດໄລຍະທີ່ຜ່ານມາ, ຜູ້ຂຽນເຄີຍໄດ້ຍິນຫຼາຍໆຄົນເວົ້າວ່າ:  ບໍ່ຢາກໄປສານ!Ž ຍ້ອນວ່າ ຟັງແຕ່ຊື່ກໍ່ເປັນຕາຢ້ານແລ້ວ,ອາດຈະເປັນຍ້ອນວ່າສານŽຂອງຊົນຊັ້ນກຳອຳນາດ ການປົກຄອງລະບອບເກົ່າ, ເຮັດໜ້າທີ່ພຽງແຕ່ເພື່ອປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດຂອງເຈົ້ານາຍລະບອບເກົ່າ, ວາງທ່າທີເຄັ່ງຂຶມ, ແຂງກະດ້າງ, ຜະເດັດການ ແລະ ບໍ່ເຄີຍໃຫ້ຄວາມເປັນທຳແກ່ປະຊາຊົນ ຜູ້ທຸກຍາກ. ຖ້າບຸກຄົນໃດຫາກເຮັດເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນ ກໍ່ຈະກາຍເປັນຜູ້ປໍລະປັກກັບເຈົ້ານາຍເໜືອຫົວ.

       ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ຜູ້ຂຽນເອງກໍ່ບໍ່ເຄີຍໄປສຳນັກງານຂອງສານຈັກເທື່ອ ກໍ່ເລີຍບໍ່ທັນຮູ້ວ່າ: ສານຂອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ ເປັນສານຂອງໃຜແທ້? ເພື່ອພິສູດຄວາມເປັນຈິງກ່ຽວກັບ ສານຂອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ ຊຶ່ງຖືໄດ້ວ່າ: ເປັນເຄື່ອງມືພິທັກຄວາມຍຸຕິທຳ ແລະສິນທໍາໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ, ຜູ້ຂຽນໄດ້ຮ່ວມເດີນທາງໄປນຳນັກຂ່າວແມ່ຍິງລາວ ເພື່ອຂໍສຳພາດ ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ, ປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຄົນຫຼ້າສຸດຊຶ່ງພວມດໍາລົງຕໍາແໜ່ງໃນສະໄໝທີ II. ພໍແຕ່ກ້າວຂຶ້ນໄປສູ່ສຳນັກງານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ, ສິ່ງທໍາອິດທີ່ປະທັບຕາ ແລະ ປະທັບໃຈຜູ້ຂຽນແມ່ນເນື້ອໃນຄຳຂວັນ 2 ແຜ່ນໃຫຍ່ທີ່ຕິດໄວ້ຢູ່ເທິງປ່ອງບໍລິການຂາເຂົ້າ-ຂາອອກຂອງສຳນັກງານໃຫຍ່. ຄໍາຂວັນແຜ່ນທີໜຶ່ງຂຽນວ່າ: ຜູ້ພິພາກສາ ເປັນຜູ້ຮັກສາຄວາມຍຸຕິທຳ ແລະ ສິນທຳ, ສີຂາວສີດຳ ຕ້ອງຈຳແນກໃຫ້ຊັດເຈນ, ບໍ່ລະເວັ້ນອຳນາດ, ບໍ່ປະໝາດສາມັນຊົນ, ເຖິງຊີວິດຈະຍາກຈົນ, ແຕ່ໃຈຕົນບໍ່ໝົ່ນໝອງŽ. ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ແຈ້ງໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ນີ້ແມ່ນຄຳເວົ້າທີ່ ຄັດອອກມາຈາກບົດປະກອບຄຳເຫັນຂອງ ທ່ານ ອຸ່ນເນື້ອ ພິມ ມະສອນ ອະດີດປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດຄົນທຳອິດຂອງ ສປປ ລາວ ຕໍ່ກອງປະຊຸມປະຈຳປີຂອງສານປະຊາຊົນສູງສຸດ.ແຜ່ນທີສອງ ຂຽນວ່າ: ການບໍລິການດ້ວຍຄວາມຍິ້ມແຍ້ມແຈ່ມໃສ ຊ່ວຍແກ້ໄຂຄະດີໄດ້ບາດກ້າວໜຶ່ງ,ເຮັດວຽກດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດສຸດຈະລິດຄືບາດກ້າວທຳອິດຂອງການຕັດສິນຄະດີທີ່ຖືກຕ້ອງŽ, ຊຶ່ງແມ່ນຄຳເຫັນ ຂອງທ່ານປະທານສານຄົນຫຼ້າສຸດນັ້ນເອງ. ເທົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍຕໍ່ການເກັບກຳຂໍ້ມູນຂອງຜູ້ຂຽນ,ພວກເຮົາໄດ້ເຂົ້າໄປພົບທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ຊຶ່ງທ່ານໄດ້ແຈ້ງ ກ່ຽວກັບສະພາບນຳພາ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວຽກງານຂອງຜູ້ພິພາກສາກໍ່ຄືບັນດາພະນັກ ງານຂອງສານປະຊາຊົນໃນທົ່ວປະເທດ ຊຶ່ງຜູ້ຂຽນສາມາດສັງລວມໄດ້ບາງເນື້ອໃນທີ່ສຳຄັນ ດັ່ງນີ້:

       ໃນທົ່ວປະເທດມີພະນັກງານສານທັງໝົດ 1,906 ຄົນ, ຍິງ 682 ຄົນ, ກວມ 35,78%. ຜູ້ພິພາກສາມີທັງໝົດ 424 ຄົນ,ຍິງ 87 ຄົນ, ກວມ 20,51%, ຜູ້ຊ່ວຍຜູ້ພິພາກສາ ມີ 218 ຄົນ, ຍິງ 82 ຄົນ,ກວມເອົາ 37,61% (ອະນາຄົດ ຜູ້ຊ່ວຍຜູ້ພິພາກສາ ສາມາດເລື່ອນຂຶ້ນເປັນຜູ້ພິພາກສາໄດ້ເມື່ອມີວຸດທິພຽງພໍ). ມີຈ່າສານ 186 ຄົນ, ຍິງ 100 ຄົນ, ກວມ 53,76%. ທົ່ວປະເທດໄດ້ຈັດຕັ້ງສານເປັນ 3 ພາກ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການປະຕິບັດວຽກງານ ຊຶ່ງມີປະທານສານພາກ 3 ຄົນ,ໃນນີ້ມີແມ່ຍິງ 1 ຄົນ, ມີຮອງປະທານສານພາກ ເປັນຍິງ 1 ຄົນ, ມີຮອງປະທານສານແຂວງເປັນຍິງ 1 ຄົນ, ປະທານສານເຂດມີທັງໝົດ 40 ຄົນ, ຍິງ 2 ຄົນ, ຮອງປະທານສານເຂດ ມີ 40 ຄົນ, ຍິງ 9 ຄົນ. ຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ຜູ້ພິພາກສາຂອງສານປະຊາຊົນສູງສຸດ 13 ຄົນ,ມີຍິງ 3 ຄົນ, ກວມ 23%, ໃນນີ້ຜູ້ ພິພາກສາຄະດີແທ້ໆມີ 10 ຄົນ, ອີກ 3 ຄົນຮັບຜິດຊອບວຽກງານບໍລິຫານ (ຂໍ້ມູນເດືອນ 11 ປີ 2016)ໃນຍາມປະຕິບັດໜ້າທີ່ບໍລິຫານ,ປະທານສານ ກໍ່ຄືຜູ້ພິພາກສາກໍ່ຈະເຮັດວຽກງານໄປຕາມແຜນ ການ ດ້ານວິຊາສະເພາະທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນພາລະບົດບາດຂອງແຕ່ລະກົມ, ແຕ່ເວລາຂຶ້ນນັ່ງບັນລັງເພື່ອຕັດສິນຄະດີຄວາມ ປະທານສານກໍ່ຈະເຮັດໜ້າທີ່ເປັນຜູ້ພິພາກສາໂດຍອັດຕະໂນມັດ ຊຶ່ງມີກາປະທັບສະເພາະຂອງແຕ່ລະໜ້າທີ່ການຂອງວຽກທີ່ພວມປະຕິບັດ. ເພື່ອຕອບສະໜອງກັບໜ້າທີ່ການເມືອງຂອງພັກ, ລັດ ແນໃສ່ຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມເປັນທໍາ, ທ່ານປະທານສານ ປະຊາຊົນສູງສຸດໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດດ້ານການສຶກສາອົບຮົມແນວຄິດການເມືອງໃຫ້ແກ່ພະນັກງານຂອງຕົນຢ່າງເປັນປົກກະຕິ.

       ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດໍາພາ ໄດ້ເວົ້າສູ່ຟັງວ່າ: ພວກເຮົາຖືເປັນສຳຄັນດ້ານການປະກອບທິດສະດີການເມືອງໃຫ້ແກ່ປະທານສານກໍ່ຄືຜູ້ພິພາກສາໃນທົ່ວປະເທດ,ຖ້າມີແຕ່ວິຊາສະເພາະທໍ່ນັ້ນແມ່ນ ຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍ. ຜູ້ພິພາກສາຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານທາງດ້ານວິຊາສະເພາະແຕ່ກໍ່ຕ້ອງມີແນວຄິດ-ການເມືອງໜັກແໜ້ນ ແນໃສ່ເຮັດໃຫ້ການຕັດສິນຄະດີຕ່າງໆຂອງປະຊາຊົນມີຄວາມຖືກຕ້ອງຊັດ

ເຈນ ໃຫ້ສົມກັບວ່າ ຜູ້ພິພາກສາຂອງປະຊາຊົນ, ມາຈາກປະຊາຊົນ ແລະ ເພື່ອປະຊາຊົນຢ່າງແທ້ຈິງ. ການຍົກລະດັບທາງດ້ານທິດ ສະດີການເມືອງໃຫ້ພະນັກງານສານ ແມ່ນອີງຕາມການແບ່ງຕົວເລກ ຂອງຂັ້ນເທິງສົ່ງມາໃຫ້, ບາງຄັ້ງພວກເຮົາກໍ່ໄດ້ສົມທົບກັບໂຮງຮຽນທິດສະດີຈັດຕັ້ງຊຸດບຳລຸງສະເພາະໃຫ້ພະນັກງານສານ, ບາງຄັ້ງພວກເຮົາກໍ່ລົງໄປຈັດຕັ້ງບຳລຸງໃຫ້ເປັນເຂດ, ແຕ່ກໍ່ຈັດຕັ້ງບໍ່ໄດ້

ຫຼາຍຊຸດຍ້ອນຂາດງົບປະມານ. ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການພິພາກສາຄະດີຕ່າງໆມີຄວາມຖືກຕ້ອງເປັນທໍາ, ພວກເຮົາກໍ່ໄດ້ມີການຖອດຖອນບົດຮຽນເປັນແຕ່ລະຄະດີທີ່ໄດ້ຕັດສິນໄປແລ້ວ ມີດ້ານດີ, ດ້ານອ່ອນແນວໃດ ເພື່ອສົ່ງເສີມໃນດ້ານດີ ແລະ ພະຍາຍາມປັບປຸງແກ້ໄຂຈຸດອ່ອນ. ຖ້າວ່າຄະດີໃດໄດ້ຕັດສິນໄປແລ້ວແຕ່ບໍ່ມີການອຸທອນຄືນກໍ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຄໍາຕັດສິນຂອງສານໄດ້ ຖືວ່າການຕັດສິນຄະດີນັ້ນຖືກຕ້ອງເປັນທຳ ສາມາດເຮັດໃຫ້ຄູ່ຄວາມພໍອົກພໍໃຈ. ກໍລະນີມີການອຸທອນ ພວກເຮົາກໍ່ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າຄືນໃໝ່ ເພື່ອຊອກຫາສາເຫດອັນແທ້ຈິງມັນມາຈາກພະນັກງານສານ ຫຼື ການໃຫ້ຂໍ້ມູນຂອງໂຈດ,ຈຳເລີຍບໍ່ທັນຊັດເຈນ,ຍັງເວົ້າອອກມາບໍ່ໝົດ. ເມື່ອຊອກເຫັນຂໍ້ມູນທີ່ເລັດລອດອັນເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ໂຈດແລະ ຈຳເລີຍບໍ່ທັນຮັບເອົາຄໍາຕັດສິນຄະດີຄວາມໄດ້, ພວກເຮົາກໍ່ຕ້ອງໄດ້ລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນຄືນໃໝ່ດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຂໍ້ມູນອັນແທ້ຈິງມາປັບປຸງຄໍາຕັດສິນຂອງສານຄືນໃໝ່ ໂດຍມອບໃຫ້ຄະນະຜູ້ພິພາກສາຊຸດໃໝ່ມາດຳເນີນໜ້າທີ່ປ່ຽນ ແທນຜູ້ເກົ່າ. ສຸດທ້າຍທັງຄູ່ຄວາມກໍ່ເຫັນດີເຫັນພ້ອມນຳ,ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຄຳຕັດສິນຂອງສານກໍ່ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດເປັນຢ່າງດີ. ຜ່ານການປະຕິບັດໜ້າທີ່ວຽກງານດ້ວຍຄວາມ ບໍລິສຸດສັດຊື່ນັ້ນ, ມາຮອດປີນີ້ ສານຂັ້ນຕົ້ນສາມາດຕັດສິນຄະດີ ແລະ ນຳພາຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຄຳຕັດສິນຂອງສານໄດ້ສຳເລັດຜົນ 81% ຊຶ່ງບໍ່ມີການຂໍອຸທອນ, ຍັງອີກ 19% ມີການຂໍອຸທອນ, ແຕ່ສຸດທ້າຍກໍ່ສາມາດຕັດສິນຢູ່ຂັ້ນອຸທອນໄດ້ສຳເລັດລຸລ່ວງໄປດ້ວຍດີ.  ພິເສດຢູ່ໃນກອງປະຊຸມສະໄໝສາມັນຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດນີ້, ຄຳຖາມຂອງປະ ຊາຊົນຕໍ່ສານຂອງພວກເຮົາແມ່ນຫຼຸດ ໜ້ອຍຖອຍລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດເຈນທີ່ສຸດ. ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງພະນັກງານສານແມ່ນເລີ່ມຈາກ ຈ່າສານŽ ຊຶ່ງເປັນຜູ້ທໍາອິດທີ່ໄດ້ປະເຊີນໜ້າກັບປະຊາຊົນທີ່ມາຍື່ນເອກະສານຄໍາຮ້ອງຟ້ອງ, ຍ້ອນແນວນັ້ນ ຈໍານວນຈ່າສານທີ່ເປັນເພດຍິງຈຶ່ງກວມເຖິງ 53,78%ຂອງຈໍານວນຈ່າສານທັງໝົດ.ເມື່ອປະຊາຊົນມາຍື່ນຄຳຮ້ອງຟ້ອງ,ຈ່າສານກໍ່ຈະກວດກາຢ່າງລະອຽດ ຖີ່ຖ້ວນວ່າເອກະສານທີ່ປະ ກອບມານັ້ນຄົບຖ້ວນແລ້ວບໍ?ຍັງຂາດອັນໃດ? ຖ້າຍັງຂາດຈ່າສານກໍ່ຈະແນະນຳດ້ວຍທ່າທີຍິ້ມແຍ້ມແຈ່ມໃສໃຫ້ປະຊາຊົນກັບເມືອປະກອບເອກະສານຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວຈຶ່ງເອົາມາຍື່ນ. ແຕ່ວ່າເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະຊາຊົນຕ້ອງເສຍເວລາໄປໆມາໆ, ສານພວກເຮົາກໍ່ໄດ້ສ້າງເອກະສານແນະນຳໃຫ້ປະຊາຊົນຢູ່ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນຮັບຮູ້ວ່າ:ການປະກອບເອກະສານຄຳຮ້ອງຟ້ອງນັ້ນປະກອບມີເອກະສານ ອັນໃດແດ່? ອັນນັ້ນແມ່ນກໍລະນີທີ່ບໍ່ສາມາດໄກ່ເກ່ຍກັນໄດ້ແທ້ໆຈຶ່ງມີການຮ້ອງຟ້ອງກັນ.ແຕ່ວ່ານະໂຍບາຍຂອງສານພວກເຮົາແມ່ນຖືເອົາການໄກ່ເກ່ຍເປັນສຳຄັນຕົ້ນຕໍ.ໃນກໍລະນີທີ່ມີການຮ້ອງ ຟ້ອງຂຶ້ນມາ,ຈ່າສານກໍ່ຈະທວງຖາມຄືນວ່າ: ໄດ້ໄກ່ເກ່ຍກັນຢູ່ຂັ້ນພື້ນຖານແລ້ວບໍ?Ž ຖ້າວ່າມີການໄກ່ເກ່ຍແລ້ວ,ແຕ່ຄູ່ຄວາມຍັງບໍ່ທັນຍອມຄວາມກັນໄດ້,ຈ່າສານກໍ່ຈະຂໍເບິ່ງບົດບັນທຶກການ ໄກ່ເກ່ຍນັ້ນວ່າໄດ້ເຮັດຢ່າງເຖິງຖອງແລ້ວບໍ? ຖ້າບໍ່ມີບົດບັນທຶກການໄກ່ເກ່ຍ, ຈ່າສານກໍ່ຈະບໍ່ຮັບເອົາຄຳຮ້ອງຟ້ອງນັ້ນໄດ້ເທື່ອ. ຍ້ອນແນວນັ້ນ, ການໄກ່ເກ່ຍຢູ່ຂັ້ນພື້ນຖານແມ່ນມີຄວາມຈໍາເປັນ

ແລະ ສຳຄັນທີ່ສຸດ, ຖ້າຫາກປະຕິບັດການໄກ່ເກ່ຍໄດ້ດີ, ຄະດີການຮ້ອງຟ້ອງກັນຂຶ້ນສານກໍ່ຈະຫຼຸດໜ້ອຍລົງ. ອັນນີ້ແມ່ນແນວທາງນະໂຍບາຍອັນຖືກຕ້ອງເປັນທຳຂອງພັກເຮົາໃນການແກ້ໄຂຄະດີຕ່າງໆ ບົນພື້ນຖານມູນເຊື້ອແຫ່ງຈິດໃຈເອື້ອເຟື້ອເພື່ອແຜ່, ຄວາມສາມັກຄີຮັກແພງຊ່ວຍເຫຼືອຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນŽ.ຜ່ານຈາກການສົນທະນາກັນໃນມື້ນັ້ນຜູ້ຂຽນໄດ້ເຂົ້າໃຈເລິກເຊິ່ງຕື່ມອີກກ່ຽວກັບພາລະບົດ ບາດ, ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ວຽກງານຂອງພະນັກງານສານປະຊາຊົນແຫ່ງ ສປປ ລາວ, ຄຸນທາດຂອງຜູ້ພິພາກສາ, ຂອງທະນາຍຄວາມ, ຂອງຈ່າສານ‚ເຖິງວ່າວຽກງານຈະຫຍຸ້ງຍາກສັບສົນ, ແຕ່ທ່ານກໍ່ໄດ້ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ພວກເຮົາໄດ້ຕັ້ງໜ້າກໍ່ສ້າງຄຸນທາດການເມືອງໃຫ້ແກ່ຜູ້ພິພາກສາ, ພະນັກງານສານໃນທົ່ວປະເທດຢ່າງບໍ່ລົດລະ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຜູ້ພິພາກສາກໍ່ຄືພະນັກງານສານທົ່ວໄປໃຫ້ ເປັນຜູ້ພິພາກສາຂອງປະຊາຊົນ, ມາຈາກປະຊາຊົນ ແລະ ເພື່ອຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນຢ່າງແທ້ຈິງŽ.ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ຍັງໄດ້ໃຫ້ທັດສະນະກ່ຽວກັບການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຜູ້ພິ ພາກສາກໍ່ຄືພະນັກງານສານທີ່ເປັນເພດຍິງໂດຍລວມວ່າ: ສຳລັບຜູ້ພິພາກສາ, ພະນັກງານສານທີ່ເປັນເພດຍິງນັ້ນແມ່ນມີຈຸດພິເສດສະເພາະ, ເວົ້າລວມແລ້ວແມ່ນມີຄວາມລະອຽດອ່ອນ, ອົດທົນ, ທຸ່ນທ່ຽງຫຼາຍກວ່າເພດຊາຍ, ພວກເອື້ອຍນ້ອງບືນຕົວປະຕິບັດໜ້າທີ່ວິຊາສະເພາະດ້ວຍຄວາມຮັບຜິດຊອບສູງ, ມີບົດຮຽນປະສົບການ ແລະ ມີວຸດທິພຽງ ພໍໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນການຕັດສິນບັນຫາຂອງຄອບຄົວແລະເດັກນ້ອຍ. ການຕັດສິນຄະດີຄວາມໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນມີຄວາມຄ່ອງແຄ້ວ ແລະ ນີ້ມນວນກວ່າເພດຊາຍ...

       ເມື່ອຖາມເຖິງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຕ່າງໆ ທີ່ສານປະຊາຊົນຍັງບໍ່ທັນສາມາດແກ້ໄຂໄດ້, ທ່ານປະທານສານ ຍັງໄດ້ໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ຕື່ມວ່າ:ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທີ່ພວມປະເຊີນໜ້າໃນປະຈຸບັນນີ້ແມ່ນ: ເວົ້າເຖິງຈຳນວນພະນັກງານສານກໍ່ຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍຕາມຕຳແໜ່ງງານທີ່ຕ້ອງການ, ຈຳນວນໜຶ່ງຍັງເປັນພະນັກງານໜຸ່ມນ້ອຍ, ບໍ່ທັນມີບົດຮຽນ ແລະ ປະສົບການບໍ່ທັນຫຼາຍ, ອາດຈະເກັ່ງ ດ້ານວິຊາສະເພາະ,ແຕ່ລະດັບທິດສະດີ,  ການເມືອງຍັງຈຳກັດ. ເວົ້າເຖິງການແບ່ງປັນໂກຕ້າໃຫ້ພະນັກງານສານໄປຍົກລະດັບທິດສະດີກໍ່ຍັງມີຈໍານວນໜ້ອຍ, ບໍ່ພຽງພໍກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງ ການຂອງວຽກງານຕົວຈິງ.  ພວກເຮົາຈັດຊຸດອົບຮົມເປັນສະເພາະກໍ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຫຼາຍຍ້ອນງົບປະມານມີຈໍາກັດ. ນອກນັ້ນ ກໍ່ຍັງຂາດເງື່ອນໄຂສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆ ໃນການເຮັດວິຊາສະ ເພາະ, ບັນລັງຕັດສິນກໍ່ຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍກັບຄວາມຕ້ອງການຕົວຈິງ, ດ້ານອຸປະກອນຕ່າງໆ ແລະ ພາຫະນະຮັບໃຊ້ວຽກງານວິຊາສະເພາະກໍ່ຍັງບໍ່ທັນພຽງພໍ.ໃນໄລຍະຜ່ານມາກໍ່ມີທ່ານ ກິດສະໜາ ວົງໄຊ ແລະ ທ່ານ ຄໍາໄພ ສົມຊະນະ ໄດ້ຊ່ວຍສ້າງບັນລັງຕັດສິນໃຫ້ພວກເຮົາ ທ່ານລະໜຶ່ງບັນລັງ. ເວົ້າເຖິງການເຄື່ອນຍ້າຍຜູ້ຖືກຫາທີ່ຈະເອົາມາຂຶ້ນສານຕັດສິນຄະດີຄວາມ,ມີບາງກໍລະນີພວກເຮົາຕ້ອງ ໄດ້ໄປຕັດສິນຄະດີຢູ່ກັບທີ່ຍ້ອນການເຄື່ອນຍ້າຍບໍ່ສະດວກ. ຢູ່ຂັ້ນແຂວງ, ຫ້ອງການເຮັດວຽກຂອງສານ ບາງແຂວງຍັງໄດ້ອາໄສໂຮມຢູ່ກັບຫ້ອງການອື່ນ, ບາງແຂວງກໍ່ຍັງໄດ້ເຊົ່າເຮືອນເພື່ອເປັນຫ້ອງ ການເຮັດວຽກຂອງສານ.ສ່ວນວ່າເອກະສານດ້ານວິຊາສະເພາະ,ພວກເຮົາກໍ່ໄດ້ຮັບການຮ່ວມມືຊ່ວຍຂີດຂຽນດ້ານເນື້ອໃນເປັນຢ່າງດີຈາກບັນດາທ່ານອະດີດປະທານສານສູງ ແລະ ງົບປະມານໃນການ ຈັດພິມກໍ່ໄດ້ຮັບການອຸປະຖໍາຈາກບັນດາທ່ານທີ່ມີຈິດໃຈໃສສັດທາຊຶ່ງມີລາຍຊື່ຢູ່ໃນປຶ້ມ. ເຖິງວ່າຈະມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍປານໃດກໍ່ຕາມ, ແຕ່ຍ້ອນຄວາມຮັກອາຊີບ,ຍ້ອນຈິດໃຈຮັບໃຊ້ຊາດ, ຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນ,ຢາກໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບຄວາມເປັນທໍາ ແລະມີຄວາມສະຫງົບສຸກ. ດັ່ງນັ້ນ ພະນັກງານສານພວກເຮົາຈຶ່ງໄດ້ມີຄວາມອົດທົນທຸ່ນທ່ຽງ, ພ້ອມກັນຜ່ານຜ່າອຸປະສັກ, ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກຕ່າງໆ ແລະໄດ້ບືນຕົວປະຕິບັດໜ້າທີ່ວິຊາສະເພາະໃຫ້ໄດ້ດີເທົ່າທີ່ຈະດີໄດ້Ž.

       ຈາກການໄປສຳພັດຕົວຈິງ, ຕາມທັດສະນະສ່ວນຕົວຂອງຜູ້ຂຽນເຫັນຄວນວ່າ:ການຈັດຕັ້ງກໍ່ຄືສັງຄົມພວກເຮົາບໍ່ຄວນເບິ່ງຂ້າມບັນດາຜູ້ພິທັກຄວາມຍຸຕິທຳໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ, ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຈົງ ຮັກພັກດີຕໍ່ພັກ,ລັດແລະ ປະຊາຊົນ ຊຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ປົກປ້ອງ, ຄຸ້ມຄອງຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ຄວາມສະຫງົບສຸກຂອງແຕ່ລະຄອບຄົວ, ປະກອບສ່ວນເຮັດໃຫ້ສັງຄົມມີຄວາມໂປ່ງໃສຂາວສະອາດ.ທັງ

ນີ້ກໍ່ເພື່ອປະກອບສ່ວນເຮັດໃຫ້ວຽກງານດັ່ງກ່າວໄດ້ຮັບການພັດທະນາໄປຄຽງຄູ່ກັບຂະແໜງການອື່ນໆ, ພວກເຮົາຄວນຈະສົ່ງເສີມ,ໃຫ້ກຳລັງໃຈ ແລະ ປະກອບທຶນຊ່ວຍເຫຼືອເພື່ອພັດທະນາອົງການ ປົກປ້ອງຄວາມຍຸຕິທຳຂອງປະຊາຊົນ ໃຫ້ນັບມື້ເຕີບໃຫຍ່ເຂັ້ມແຂງທາງດ້ານວິຊາສະເພາະ, ໜັກແໜ້ນດ້ານຄຸນທາດການເມືອງ, ມີຄວາມໂປ່ງໃສຂາວສະອາດເປັນແບບຢ່າງອັນດີງາມໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ

ແລະ ເພື່ອຄວາມສະຫງົບສຸກຢ່າງແທ້ຈິງຂອງສັງຄົມລາວŽ.

                                                                                                                                                                                                                                                            ຂຽນໂດຍ: ວິໄລວຽງ ພິມມະສອນ

                                                                                                                                                                                                                                                                                   (ວຽງພິມ).

ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ແມ່ນພຶດຕິກຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດ ຫຼື ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດອັນຕະລາຍ, ຄວາມເສຍ ຫາຍຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ທາງດ້ານຮ່າງ ກາຍ, ຈິດໃຈ, ທາງເພດ, ຊັບສິນ ຫຼື ເສດຖະ ກິດ. ດັ່ງນັ້ນ, ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈແຈ້ງຕໍ່ກັບ ຄວາມຮຸນແຮງໃນແຕ່ລະປະເພດ, ໜັງສື ພິມແມ່ຍິງລາວ ສະບັບນີ້ ຈະນຳສະເໜີ ບາງມາດຕາຂອງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການ

ຕ້ານ ແລະ ສະກັດກັ້ນການໃຊ້ຄວາມຮຸນ ແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ດັ່ງນີ້:

            ມາດຕາ 12 ປະເພດການໃຊ້ ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ

            ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ມີ ສີ່ ປະເພດ ຄື:

  1. ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຮ່າງກາຍ
  2. ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຈິດໃຈ
  3. ຄວາມຮຸນແຮງທາງເພດ
  4. ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຊັບສິນ ຫຼື ເສດຖະກິດ

            ມາດຕາ 13 ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ ຮ່າງກາຍ

            ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຮ່າງກາຍ ແມ່ນ ການກະທຳໂດຍເຈດຕະນາ ເປັນຕົ້ນ ການ ທາລຸນ, ການທໍລະມານ, ການຕົບຕີ, ການ ເຕະ, ການຊຸກ, ການຍູ້, ການໂຍນເດັກຖິ້ມ ແລະ ອື່ນໆ ຊຶ່ງພາໃຫ້ບາດເຈັບ, ມີຮອຍ ຊຳ້ ຫຼື ບາງກໍລະນີອາດຈະບໍ່ເຫັນຮ່ອງ ຮອຍຂອງການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ເປັນບ້າ ເສຍຈິດ, ເສຍອົງຄະ ຫຼື ເສຍຊີວິດ.    

            ມາດຕາ 14 ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ ຈິດໃຈ

             ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຈິດໃຈ ແມ່ນ ການກະທຳ, ການເມີນເສີຍ ຫຼື ລະເລີຍ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນກະທົບຕໍ່ຈິດໃຈຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ເປັນຕົ້ນ ການມີເມຍຫຼາຍ ຄົນ, ການໝິ່ນປະໝາດ, ການນິນທາ, ການໃສ່ຮ້າຍ, ການປ້ອຍດ່າ, ການປະຈານ, ການບໍ່ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ, ການທຳມິດສະ ຈານ, ການປ່ອຍປະ, ການລຳອຽງ, ການຈຳ ແນກ, ການແຍກຈາກໝູ່ເພື່ອນ ຫຼື ຄອບ ຄົວ, ການບໍ່ໃຫ້ກຽດ, ບໍ່ນັບຖື, ການເຍາະເຍີ້ຍສຽດສີ, ການກີດກັ້ນ, ການບັງຄັບ ຫຼື ການຂົ່ມຂູ່ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ເສື່ອມເສຍຊື່ສຽງ, ກຽດສັກສີ, ອັບອາຍ, ຂາດຄວາມເຊື່ອ ໝັ້ນ, ເສຍສຸຂະພາບຈິດ, ຊຶມເສົ້າ ຫຼື ຂ້າ ຕົວຕາຍ.

        ມາດຕາ 15 ຄວາມຮຸນແຮງທາງເພດ

            ຄວາມຮຸນແຮງທາງເພດ ແມ່ນການກະທຳ ຫຼື ຄວາມພະຍາຍາມກະທຳທີ່ກໍ່ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ສິດທິທາງເພດຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ເປັນຕົ້ນ ການຂົ່ມຂືນທຳຊຳເລົາ, ການບັງຄັບຮ່ວມເພດ, ການທຳລາມົກ, ການທຳອະນາຈານ, ການກະທຳທີ່ຫຍາບຊ້າທາງເພດ, ການເວົ້າຈາ ຫຼື ການສຳຜັດໃນລັກສະນະທາງເພດ ຊຶ່ງບໍ່ເປັນທີ່ຕ້ອງການຂອງຜູ້ຮັບຟັງ ຫຼື ຜູ້ຖືກສຳຜັດ ຫຼື ການສົ່ງແມ່ຍິງ ຫຼື ເດັກໃຫ້ບຸກຄົນອື່ນ ເພື່ອເປົ້າໝາຍທາງ ເພດ.

            ມາດຕາ 16    ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຊັບ ສິນ ຫຼື ເສດຖະກິດ

            ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຊັບສິນ ຫຼື ເສດຖະກິດ ແມ່ນການກະທຳ, ການເມີນເສີຍ ຫຼື ລະເລີຍ ທີ່ກໍ່ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ຊັບສິນຂອງຄອບຄົວ,    ຊັບ ສິນທີ່ເປັນກຳມະສິດຮ່ວມກັນ, ຊັບສິນສ່ວນຕົວຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ  ຫຼື ເຮັດໃຫ້ສູນເສຍໂອກາດໃນການສ້າງລາຍໄດ້ ຫຼື ຜົນປະໂຫຍດອື່ນທາງ ເສດຖະກິດ ເປັນຕົ້ນ ການທຳລາຍ, ຈູດເຜົາ, ມ້າງເພເຮືອນຊານ, ວັດຖຸສິ່ງຂອງ, ການຊຸກເຊື່ອງ, ການຄອບຄອງ, ໂອນ,  ນຳໃຊ້ ຫຼື ແບ່ງປັນຊັບສິນ ໂດຍບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ການໃຫ້ຄ່າແຮງງານ ຫຼື ປະຕິບັດນະໂຍບາຍບໍ່ເທົ່າທຽມກັບເພດຊາຍ, ການກີດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມ ຫຼື ເຄື່ອນໄຫວວຽກ ງານໃດ ໜຶ່ງ ທັງໆທີ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ມີເງື່ອນໄຂ ແລະ ຄວາມສາມາດ.

            ຍົກຕົວຢ່າງ:

            ທ້າວ ກ ແລະ ນາງ ຂ ແຕ່ງດອງ ແລະ ມີລູກ 2 ຄົນ, ຍິງ 1 ຄົນ ອາຍຸ 7 ປີ ແລະ ຊາຍ 1 ຄົນ ອາຍຸ 4 ປີ. ຕອນແລງ ມື້ໜຶ່ງ ທ້າວ ກ ແລະ ນາງ ຂ ຜິດກັນ, ມີປາກສຽງກັນຢ່າງຮຸນແຮງ, ໃຊ້ຄຳເວົ້າບໍ່ສຸພາບດ່າທໍກັນຈົນເຖິງຂັ້ນໃຊ້ກຳລັງຕໍ່ກັນ. ເມື່ອລູກທັງສອງເຫັນເຫດການກໍຮູ້ສຶກ ຢ້ານກົວ ແລະ ພາກັນຮ້ອງໄຫ້, ທ້າວ ກ ເຫັນລູກໄຫ້ ກໍຍິ່ງເກີດຄວາມໂມໂຫຕື່ມອີກ ຈຶ່ງຮ້າຍດ່າລູກ ແລະ ເອົາໄມ້ມາຕີລູກທັງສອງ ເພື່ອໃຫ້ລູກ ເຊົາໄຫ້ ເພາະຄິດວ່າເມື່ອຕີລູກແລ້ວລູກຈະມິດງຽບ ແລະ ຟັງຄວາມຕົນ. ການກະທຳຂອງທ້າວ ກ ໃນຖານະຜູ້ເປັນຜົວ, ເປັນພໍ່, ເປັນຄົນໃນຄອບ ຄົວດຽວກັນກັບ ນາງ ຂ ແລະ ເດັກທັງສອງ ຖືວ່າເປັນການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງທາງດ້ານຮ່າງກາຍຕໍ່ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ ໃຊ້ກຳລັງທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍ ດ້ວຍການໃຊ້ກຳລັງຕົບຕີ. ພ້ອມນີ້ ກໍຍັງເປັນການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງທາງດ້ານຈິດໃຈ ດ້ວຍການໃຊ້ຄຳເວົ້າຂົ່ມຂູ່ ແລະ ປ້ອຍດ່າທີ່ແຕະຕ້ອງ ເຖິງຈິດໃຈ ຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກ. ການ ກະທຳຂອງ ທ້າວ ກ ຖືວ່າເປັນການກະ ທຳທີ່ຜິດກົດໝາຍ.

ໂດຍ: ບົວສອນ